Genel İşlem Koşulu ve Haksız Şart

Genel İşlem Koşulu ve Haksız Şart Puan: 5 üzerinden 4

Türk Borçlar Kanunu’nda ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yer alan genel işlem koşulu ve haksız şart hükümleri önceden tek tip şekilde hazırlanmış sözleşmeler bakımından sözleşmenin güçsüz tarafını koruma gayesiyle düzenlenmiştir. Satıcı veya sağlayıcının sözleşmenin tarafı olacak herkes için tek tip ve değiştirilemez şekilde hazırladığı her türlü sözleşme hükmü genel işlem koşulu ve tüketici hukukundaki ismi ile haksız şart kabul edilmektedir.

Genel olarak perakende satışın söz konusu olduğu tüketim mallarının satışı veya hizmet satımı sözleşmelerinin satıcı, sağlayıcı tarafından önceden tek tip şekilde hazırlandığı gözlemlenmektedir. Bu tür sözleşmelerde maddeler önceden hazırlanarak, basılı şekilde tüketici önüne getirilmekte ve tüketicinin bu sözleşme içeriğine müdahale şansı bulunmamaktadır. Tüketicinin sözleşme içeriğine rıza gösterme ya da malı/hizmeti almama haricinde bir irade beyanı söz konusu olamamaktadır. İşte bu durumlarda kanun koyucu güçsüz konumda bulunan tüketiciyi koruma gayesi ile hareket etmektedir.

Borçlar Kanununda Genel İşlem Koşulu

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun 20 ve devamı maddelerinde düzenlenen genel işlem koşulu hükümlerine göre tek taraflı olarak ileride kurulacak tüm akdi ilişkiler için hazırlanan tek tip sözleşmelerde yer alan karşı tarafın menfaatlerini ihlal eden hükümlerin, bu hükümlerin karşı tarafla tek tek istişare edilip, kabulünün sağlandığı ispatlanamadıkça yazılmamış sayılması gerektiği kabul edilmiştir.

Sözleşmenin her bir maddesinin tartışılarak kabul edildiğine ilişin genel geçer ifadeler ise bu hususu ispat etmek bakımından yeterli görülmemiştir. Sözleşmenin yazılmamış sayılacak olan hükümleri haricindeki hükümleri geçerliliğini korur, karşı tarafın aleyhine olan ve yazılmamış sayılan hükümler ise sözleşmenin pasif konumunda bulunan taraf lehine yorumlanır.

Tüketici Kanununda Haksız Şart

Türk Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemeye paralel bir şekilde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun‘un 5. maddesinde de haksız şart hükümleri düzenlenmiştir. Kanuna göre haksız şart tüketici ile müzakere edilmeden sözleşmeye eklenen ve hak ve yükümlülükler bakımından dürüstlük kuralına aykırı şekilde tüketici aleyhine dengesizlik oluşturan hükümler olarak tanımlanmıştır.

Kanun koyucu bu tür hükümleri kesin hükümsüz kabul etmiş tüketici aleyhine hüküm doğurmamasını kabul etmiştir. Ayrıca bu tarz sözleşmelerdeki hükümlerin açık, anlaşılır ve okunaklı yazılması sorunludur. Okunamayacak kadar ufak puntolu, anlaşılmayan, mânâ olarak çelişkili, kapalı ifadeler bu madde kapsamında haksız şart kabul edilir ve tüketici lehine yorumlanır.

Yorum Yap veya Soru Sor !

  Bildirimleri Aç!  
Bildir